Sukiennice to masywny renesansowy budynek stojący dokładnie w samym środku krakowskiego Rynku Głównego. To miejsce, które łączy w sobie historię handlu z XIII wieku, galerię sztuki polskiej i do dziś działające stoiska z pamiątkami. Trudno wyobrazić sobie Kraków bez tego budynku – to po prostu jeden z elementów, które definiują centrum miasta.

Co ciekawe, pierwotne Sukiennice wyglądały zupełnie inaczej. Bolesław Wstydliwy kazał postawić tam dwa rzędy kamiennych kramów, które tworzyły coś w rodzaju uliczki przechodzącej przez środek Rynku. Końce tej „uliczki” zamykano na noc kratą, żeby trzymać złodziei z daleka.

Historia budynku – od kramów po muzeum narodowe

Gotyckie, zadaszone Sukiennice powstały za czasów Kazimierza Wielkiego w XIV wieku. Ślady tej budowli można zobaczyć do dziś – to te charakterystyczne ostrołukowe arkady po bokach budynku. Obecny renesansowy wygląd to efekt przebudowy z połowy XVI wieku, po pożarze który strawił wcześniejszą konstrukcję.

Wtedy dodano ten spektakularny attykę z maskaronami i podzielono wnętrze na dwa poziomy. Górną kondygnację wykorzystano do celów handlowych, ale z czasem jej przeznaczenie się zmieniło.

W latach 1875-1879 Sukiennice przeszły kolejną gruntowną przebudowę według projektu Tomasza Prylińskiego. Wyburzono wszystkie przylegające kramy i budynki, a budynek zyskał te neogotyckie arkady, które widzimy dzisiaj. To wtedy zdecydowano, że górne piętro zostanie przekształcone w siedzibę muzeum.

W 1879 roku malarz Henryk Siemiradzki podarował miastu swój monumentalny obraz „Pochodnie Nerona”, co stało się impulsem do utworzenia Muzeum Narodowego w Krakowie – pierwszego muzeum narodowego w Polsce. Galeria oficjalnie otworzyła się 11 września 1883 roku, w przeddzień 200. rocznicy bitwy wiedeńskiej.

Co zobaczysz na parterze Sukiennic

Dolna hala to ciąg drewnianych kramów rozlokowanych wzdłuż ścian, udekorowanych herbami polskich miast i godłami cechowymi z 1895 roku. Do dziś można tu kupić pamiątki z Krakowa – od ręcznie robionych drewnianych wyrobów, przez skórzane torby, biżuterię z bursztynem, aż po góralskie chusty i kompletne krakowskie stroje.

Ceny bywają turystyczne, ale da się negocjować – szczególnie przy większych zakupach. Warto wiedzieć, że wiele rzeczy kupionych tutaj rzeczywiście pochodzi od lokalnych rzemieślników.

W Sukiennicach działa też słynna kawiarnia Noworolski – jedno z tych miejsc, gdzie można poczuć atmosferę dawnego Krakowa. Pod zewnętrzną częścią budynku zachowało się zabytkowe oświetlenie gazowe, które nadal działa.

Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku na piętrze

Górne piętro Sukiennic zajmuje oddział Muzeum Narodowego – największa stała ekspozycja polskiego malarstwa i rzeźby XIX wieku. Cztery wielkie sale mieszczą dzieła najważniejszych polskich artystów tego okresu.

Zobaczysz tu obrazy Jana Matejki, Piotra Michałowskiego, Jacka Malczewskiego, Henryka Siemiradzkiego czy Józefa Chełmońskiego. Większość kolekcji to dary od kolekcjonerów, artystów i ich rodzin. Po 2000 roku galeria przeszła gruntowną renowację – zyskała nowy układ, wystrój i dodatkowe przestrzenie na parterze, antresoli i tarasach.

Szczególnie warto zwrócić uwagę na „Pochodnie Nerona” Siemiradzkiego – monumentalne płótno pokazujące prześladowania pierwszych chrześcijan. Obraz powstawał w czasach, gdy Polski nie było na mapach, więc jego tematyka budziła silne emocje wśród ówczesnej publiczności.

Ostatnia sala ekspozycji, zwana Salą Chełmońskiego, skupia się na realizmie, polskim impresjonizmie i początkach symbolizmu. Dominuje tam „Czwórka” Józefa Chełmońskiego – wielkie płótno przedstawiające galopującą czwórkę koni pędzącą wprost na widza.

W przejściu przez Sukiennice od strony pomnika Mickiewicza wisi żelazny nóż – dawny znak surowego prawa magdeburskiego. Złodziei karano obcięciem ucha, a poważniejszych przestępców oddawano w ręce kata. Z tym nożem wiąże się też legenda o dwóch braciach, budowniczych wież kościoła Mariackiego.

Podziemia Rynku pod Sukiennicami

W 2010 roku otwarto wejście do Podziemi Rynku Głównego, które znajduje się właśnie w Sukiennicach. To oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa – niezwykła trasa turystyczna łącząca współczesną technologię z archeologicznymi odkryciami.

Zwiedzający wędrują szklanymi pochylniami i kładkami zawieszonymi ponad średniowiecznymi traktami, w tym brukami dawnych Sukiennic. Można zobaczyć relikty najstarszych murowanych budowli handlowych Krakowa oraz odnalezione przez archeologów ozdoby, monety i przedmioty codziennego użytku.

Dla kogo jest to miejsce

Sukiennice to atrakcja uniwersalna. Samo przejście przez dolną halę i obejrzenie kramów nie kosztuje nic – można to zrobić przy okazji spaceru po Rynku. To dobry punkt orientacyjny i miejsce spotkań w centrum miasta.

Galeria na piętrze zainteresuje miłośników sztuki i historii Polski. Ekspozycja jest na tyle różnorodna, że znajdzie się coś dla osób preferujących malarstwo batalistyczne, pejzaże, sceny rodzajowe czy portrety. Budynek ma windę, więc galeria i tarasy są dostępne również dla osób na wózkach inwalidzkich.

Rodziny z dziećmi mogą połączyć wizytę z wejściem do Podziemi Rynku – ta część bywa bardziej interesująca dla młodszych osób dzięki multimedialnym instalacjom i możliwości zobaczenia „prawdziwych” średniowiecznych odkryć archeologicznych.

Informacje praktyczne – bilety, godziny otwarcia, dojazd

Ceny biletów do Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku: Wstęp jest płatny, aktualne ceny dostępne na stronie Muzeum Narodowego (mnk.pl). Muzeum oferuje bilety ulgowe dla studentów, seniorów i dzieci. Istnieje też możliwość zakupu biletów łączonych z innymi oddziałami MNK.

Godziny otwarcia: Galeria jest otwarta przez większość dni tygodnia, szczegółowe godziny najlepiej sprawdzić przed wizytą na oficjalnej stronie muzeum, ponieważ mogą się zmieniać w zależności od sezonu.

Jak dojechać: Sukiennice znajdują się w samym centrum Rynku Głównego w Krakowie, w obrębie Starego Miasta. Najłatwiej dojść tam pieszo – Stare Miasto jest strefą ograniczonego ruchu. Najbliższe przystanki tramwajowe to Poczta Główna i Teatr Słowackiego. Można też dojechać autobusem – najbliższe przystanki znajdują się przy ulicy Św. Tomasza i placu Wszystkich Świętych.

Ile czasu przeznaczyć: Samo przejście przez dolną halę i obejrzenie kramów to 15-20 minut. Na zwiedzanie Galerii Sztuki warto zarezerwować około godziny do półtorej, w zależności od zainteresowania sztuką. Jeśli planujesz również wizytę w Podziemiach Rynku, dodaj kolejną godzinę.

Dodatkowe udogodnienia: W budynku działa kawiarnia Noworolski, gdzie można odpocząć po zwiedzaniu. Dostępne są toalety. Z galerii można wyjść na tarasy z widokiem na Rynek – to świetne miejsce na zdjęcia, choć nie zawsze są otwarte dla zwiedzających.

Sukiennice to miejsce, które warto odwiedzić niezależnie od pory roku, choć szczególnie klimatycznie robi się tam w okresie świątecznym, gdy wokół budynku rozstawiane są dodatkowe stoiska jarmarku bożonarodzeniowego.